Son Deprem Verileri Nereden Geliyor? AFAD, Kandilli, USGS

Nesim Razon, bağımsız Android geliştiricisi · 2026-11-10

Bir depremden hemen sonra iki farklı listeyi açarsanız iki ayrı büyüklük, biraz farklı saat ya da yer görebilirsiniz. Bir şey bozuk değildir. Son deprem listeleri sismoloji ağlarından gelir ve her kurumun kendi istasyonları, kendi yazılımı ve kendi inceleme süreci vardır.

Sismik ağlar: her listenin kaynağı

Deprem listesini bir uygulama üretmez. Her şey bir sismoloji ağında başlar: bir bölgeye yayılmış sismometrelerin kayıtlarını bir işlem merkezine gönderdiği düzen. Orada yazılımlar ve analistler her olayın zamanını, yerini, derinliğini ve büyüklüğünü bulur; kurum da sonucu yayımlar.

Türkiye'de böyle birkaç kaynak vardır. Kamuya açık iki tanesi, ulusal afet yönetimi kurumunun bünyesindeki AFAD Deprem Dairesi ile Boğaziçi Üniversitesi Kandilli Rasathanesi ve Deprem Araştırma Enstitüsü'dür. Türkiye dışında, ABD Jeoloji Araştırmaları Kurumu (USGS) ve Avrupa-Akdeniz Sismoloji Merkezi (EMSC) gibi küresel kurumlar, özellikle büyük olaylar için kendi çözümlerini yayımlar.

Son Depremler gerçekte neyi kullanır?

Son Depremler verileri doğrudan iki kamuya açık servisten okur: AFAD'ın olay servisi ve Kandilli Rasathanesi'nin son depremler sayfası. İki kaynak arasında tek dokunuşla geçip karşılaştırabilirsiniz. Uygulama iki kurumla da bağlantılı değildir ve USGS ya da EMSC verisi kullanmaz.

AFAD'dan uygulama son 30 günün olaylarını ister ve zaman ile büyüklük filtrelerini telefonda uygular. Kandilli, son 500 depremin listesini yayımlar; bu kabaca bir haftayı kapsar, bu yüzden uygulamada daha uzun bir dönem yalnızca AFAD'dan gelir.

İlk sonuç ve sonraki revizyonlar

Bir depremden sonraki ilk çözüm genellikle hızlıca, çoğu zaman otomatik olarak, dalgaları o ana kadar almış istasyonlardan hesaplanır. Sonra analistler kayıtları inceler, daha fazla istasyon ekler, dalga varışlarını daha dikkatli seçer ve yeniden hesaplar. Bu süreçte yer, derinlik ve büyüklük biraz değişebilir.

Bunu Kandilli'nin listesinde bile görebilirsiniz: her satırda bir çözüm niteliği sütunu vardır ve bu sütun ya ilksel bir çözümü ya da revizyon numarası ve tarihi olan revize edilmiş bir çözümü gösterir. Pratik ders şudur: depremden birkaç dakika sonra gördüğünüz bir sayı hâlâ güncellenebilir ve bir gün sonra açtığınız liste ilk gördüğünüzden farklı olabilir.

Kurumlar arasında büyüklükler neden farklı?

• Farklı büyüklük türleri: bir kurum yerel büyüklük (ML), diğeri moment büyüklüğü (Mw) ya da süre büyüklüğü (MD) bildirebilir. Birbirine yakın olacak şekilde tasarlanmışlardır ama aynı değildir.
• Farklı istasyonlar: her ağ kendi istasyonlarını ve bunların depreme uzaklığını kullanır; bu da tahmini etkiler.
• Farklı yöntem ve yazılım: hesap ayrıntıları ve düzeltmeler değişir.
• Farklı zamanlama: bir liste otomatik sonucu, diğeri incelenmiş sonucu gösteriyor olabilir.
• Yuvarlama ve gösterim: değerler tek ondalıkla bildirilir ve farklı biçimlerde yuvarlanabilir.

Kandilli'nin listesinde birkaç büyüklük sütunu bulunur. Uygulama, varsa Kandilli'nin ML değerini, yoksa Mw ve sonra MD değerini gösterir. AFAD kayıtları da bir büyüklük türü taşır; yani gördüğünüz sayı iki kaynakta her zaman aynı türde bir büyüklük olmayabilir.

Farkları nasıl okumalı?

İki kurum arasında onda birler düzeyinde fark yaygındır ve birinin yanlış olduğu anlamına gelmez. Bir liste 4,6, diğeri 4,4 diyorsa, ikisi de orta büyüklükte bir depremi anlatıyordur. Daha önemli olan büyüklük mertebesi, derinlik ve konumdur; bunlar genellikle birbirine çok yakındır.

Saatlere de dikkat etmek gerekir. AFAD'ın servisi saatleri UTC olarak verir, Kandilli ise Türkiye yerel saatini listeler; uygulama bunları gösterim için dönüştürür. Başka bir kaynakla karşılaştırırsanız hangi saat dilimini kullandığına bakın.

Tek bir depremi adım adım izlemek

Gece yarısı olan orta büyüklükte bir depremi düşünün. Kısa sürede sismik ağlar bunu algılar ve ilk otomatik tahmini üretir. O anda bir liste açarsanız ilk değeri görebilirsiniz; ya da servis henüz yayımlamadığı için deprem listede hiç görünmeyebilir. Sonraki dakika ve saatlerde kayıt, gözden geçirilmiş bir yer ya da büyüklükle yenilenebilir ve daha küçük artçılar ayrı satırlar olarak belirmeye başlar.

Bir liste geride kalmış gibi görünüyorsa sebep çoğu zaman yalnızca zamanlamadır: kurum henüz yayımlamamıştır ya da uygulama son kaydettiği kopyayı göstermektedir. Uygulamada yenileme yapmak kaynağa yeniden sorar.

Kaynakları karşılaştırmak için ipuçları

• Önce saate bakın: iki kayıt birkaç saniye ve birkaç kilometre içindeyse, neredeyse kesinlikle aynı depremdir.
• Kaynakların uyuşmadığı sonucuna varmadan önce her birinin hangi büyüklük türünü bildirdiğine bakın.
• Küçük depremlerde göreli farkların daha büyük olmasını bekleyin; çünkü onları az sayıda istasyon kaydetmiş olabilir.
• Güçlü bir depremde, başkalarına bir sayı aktarmadan önce gözden geçirilmiş değerleri bekleyin.
• Kesin bir rakama ihtiyacınız olduğunda ekran görüntüleri yerine kurumun resmî açıklamalarını kullanın.

Verinin uygulamaya ulaşma yolu

Uygulamanın kullandığı yol kısaca şöyledir: sismometreler kayıtları kurumun merkezine gönderir, kurum sonucu bir servis ya da web sayfası olarak yayımlar, uygulama bu yayını okur ve size liste olarak gösterir. Yani uygulama kendi başına deprem ölçmez; kurumların yayımladığı sonucu aktarır. Bu yüzden listede ne varsa, kaynağın o anda yayımladığıdır.

Kandilli'nin sayfası sabit genişlikli bir metin olarak yayımlandığı için uygulama onu satır satır okur; AFAD ise yapılandırılmış bir veri servisi sunar. Bu iki farklı biçim, iki kaynağın neden her zaman tıpatıp aynı görünmediğini de açıklar: biri bir olayı birkaç alanla, diğeri farklı sütunlarla anlatır.

Kaynağı ve kendi bölgenizi seçmek

Hangi kaynağı seçeceğiniz ihtiyacınıza bağlıdır. Daha uzun bir geçmişe, yani son 30 güne bakmak ve il, ilçe ve mahalle bilgisi görmek istiyorsanız AFAD kaydı uygundur. Kandilli listesi ise son bir haftayı kapsar ve kendi çözüm niteliği bilgisiyle gelir. İkisini yan yana açıp karşılaştırmak, bir depremin farklı kurumlarca nasıl değerlendirildiğini görmenin en kolay yoludur.

Bir liste ne yapabilir, ne yapamaz?

Son deprem listesi, olmuş olanın kaydıdır. Veriler depremden sonra, genellikle dakikalar içinde kurumlara ulaşır ve sonradan revize edilebilir. Depremleri tahmin edemez ve erken uyarı sistemi değildir.

Listeleri ne olduğunu öğrenmek, kaynakları karşılaştırmak ve bölgenizdeki küçük depremlerin düzenini görmek için kullanın. Güçlü bir olaydan sonra resmî açıklamalar ve güvenlik bilgisi için AFAD'ı takip edin.